Enfin..

Evaluatie | Ding 23



Als newbe in de bibliotheeksector bij Bibliotheek Rivierenland, zat ik niet in de eerste lichting gebruikers van 23 Dingen in onze organisatie. Ook heb ik het programma niet werkelijk 'en groupe' gevolgd. Wel is er steeds meer overleg mogelijk over met name onderwerpen als sociale media, doordat meerdere mensen het programma doorlopen hebben en dus ervaring hebben met deze Dingen.

Van een aantal web 2.0 dingen kende ik het bestaan en de resultaten al wel, maar had ik nog nooit de praktische kant en de toepassing op mijn eigen werkveld ervaren. Dit geldt met name voor de Dingen die betrekking hebben op Working in the Cloud en Wiki's. Die vond ik erg interessant om verder te ontdekken.

Het meest plezier heb ik door de Dingen heen beleefd aan het verder verdiepen in achtergronden door meer gebruik te maken van Twitter en blogs van anderen te lezen. Ik vind het leuk om met anderen te sparren en zo inspiratie op te doen. Mijn eigen denkwereld wordt daar rijker van. Dus eigenlijk is er daardoor bij mij een creatievere beeldvorming van de bibliotheek ontstaan. En dat geeft me nog meer plezier in mijn werk.

Enfin.. 23 Dingen was voor mij niet zo zeer een ontdekkingsreis naar Web 2.0, als wel een ontdekkingsreis door de bronnen van de bibliotheeksector. En dat zijn er nogal wat! Wat 23 Dingen me eindelijk doet beseffen (uitspreken/opschrijven) is dat ik het onmogelijk vind om alles bij te houden(!) Ik slaag er niet in consequent (dagelijks) alle bronnen die ik interessant vind te raadplegen. Ook met RSS-feeds niet en zelfs met mijn iPhone op zak niet.

Iets anders wat ik me realiseer is dat ik het nieuws zo snel oud vind en dat ik geneigd ben om iets als minder waardevol te beschouwen zodra ik het als oud nieuws kan labellen. Deze conditionering is bij mij denk ik ontstaan toen ik voor voor een dotcom nieuwssite ging werken. En sterker geworden sinds de opkomst van sociale media, want bij elke post staat vermeld hoe lang het geleden is dat het bericht gepubliceerd werd; waarbij je dus met je neus op het feit wordt gedrukt dat een bepaalde mededeling bijvoorbeeld 'al negen uur geleden' (da's een hele werkdag = oud nieuws) gepost is.

Omdat ik denk dat ik soms dingen mis doordat me de tijd ontbreekt alle meest verse laatste nieuws door te nemen ervaar ik een bepaalde druk. Informatiestress?

Ik vraag me af of anderen ook vinden dat het nieuws sneller oud is nu we de dingen steeds sneller communiceren. En of zij oudere informatie ook van minder waarde achten. Wat doet dit gegeven dan met de beleving van informatie in boeken. Informatie in boekvorm is dan per definitie gedateerd. Vervelend voor de non-fictie boeken. Voor fictie maakt het niet zoveel uit. Denk ik. Voorlopig althans. (Al duurt een begrip als voorlopig volgens mij ook steeds minder lang, en kan ik eigenlijk ook al weer een paar redenen bedenken waarom dat ook voor fictie wat uitmaakt.)

Als antwoord op de vraag wat er gedaan kan worden om 23 Dingen te verbeteren, zeg ik:
Alles updaten en zoveel mogelijk naar de actuele Nederlandse bibliotheekbranche toeschrijven!

Mijn idee: de bibliotheek... een Forum!

Bibliotheek 2.0 en de toekomst van bibliotheken | Ding 22



Door de 23 Dingen heen en door allerlei artikelen en blogposts* die ik de afgelopen tijd (sinds ik in de bibliotheekwereld werk) heb gelezen, heb ik me ook een beeld van de toekomst van de bibliotheek gevormd. Wat dat betreft vind ik een aantal beweringen uit de bronartikelen** voor de opdracht van dit Ding #22 erg interessant; ik vul ze aan met mijn eigen (wilde?) ideeën:

Rick Anderson – Away from icebergs
• de bibliotheek moet minder collectioneren maar de toegangspoort worden tot alles: digitale collecties, (ook) boeken, podcasts, blogs etc.

Dit beschrijft een deel van mijn idee van de bibliotheek van de toekomst. De 'biblio' is op den duur geen corebusiness meer en van 'theek' is ook in mindere mate sprake. In dit licht stel ik voor dat we de huidige bibliotheek na alle inhaalslagen die we nu aan het maken zijn (digitale ontwikkelingen, marketing), gaan positioneren als 'Forum', een informatie-/kennis-/interessegebiedenmarktplaats. Ik zeg hiermee niet dat ik het woord bibliotheek in de ban zou doen! Die moeten we natuurlijk houden, want het merk is sterk.

Michael Stephens – Into a new World of librianship
• de bibliotheek is van de gebruikers, de bibliotheek is altijd bereikbaar, de bibliothecaris slecht barrières, de bibliotheek is transparant
• de bibliothecaris maakt gebruik van Web 2.0 tools: Instant Messaging, weblogs, wiki’s, is zichtbaar op populaire sociale netwerken en ontwerpt mooie aquabrowsers
• bibliothecaris moet een trendspotter zijn
• bibliothecaris moet de veranderingen volgen in hoe de gebruiker informatie tot zich neemt, verwerkt en produceert, en in dat proces een rol blijven spelen



Wat ik hier interessant aan vind is dat deze eigenschappen aansluiten bij het beeld wat ik heb bij de bibliotheekmedewerker van de toekomst. Ik zou de term bibliothecaris willen vervangen door informatiespecialist en als functienaam zou ik informatiespecialist willen voorstellen, aangevuld/gespecificeerd met een of meerdere interessegebieden/specialisaties (aansluitend op eigen interesses van de mens achter de functie), die weer deelgebieden vormen binnen een wereld in de fysieke bibliotheek.

Karolien Selhorst - De Bibliotheek: vroeger en nu (interview Bibliotheek 2.0: een kijkje achter de schermen door Lex Slaghuis)
• Vandaag de dag wordt er steeds meer de nadruk gelegd op het bieden van laagdrempelige toegang tot informatie en kennis. Andere functies die meer terrein winnen zijn: mensen inspireren tot lezen en de bibliotheek als ontmoetingsplaats en als centrum voor een leven lang leren.
• Nu en in de toekomst wordt een bibliotheekgebouw nog meer een ontmoetingsplaats en een centrum waar mensen terecht kunnen voor debat, cultuur en een leven lang leren.
• De bibliotheek kan hier een belangrijke rol krijgen in het verbinden van mensen en hun idealen door het organiseren van lezingen, workshops enzovoort. Dit vergt wel een actievere houding en een heroriëntatie op de beschikbare ruimte. Bibliotheken zijn niet langer een opslagplaats van boeken.

Ik vind de tweede bewering in dit rijtje het belangrijkst. Het gebouw de Bibliotheek vormt het huis en daarmee de kern van waaruit en waarin alles wat de 'Forumbibliotheek' biedt aangeboden wordt en samenkomt. In een wereld waarin we vooral nog via mobile devices communiceren en informatie tot ons nemen, maar waarin de menselijke behoefte van echt(IRL)contact met en uitwisseling tussen andere mensen blijft bestaan. Ik zie een lees/mediacafe voor me, waarin een multifunctionele ruimte minstens zoveel plaats kan innemen als de collectieruimte.

Het onderwerp Collaborative Consumption, zie ook link onder, is in dit kader erg interessant en vind ik in maatschappelijke zin ook bemoedigend. Het schetst het juiste klimaat voor de Forumbibliotheek. Mijn ideeën worden er nog wilder van: naast uitwisseling van informatie, zou ook ruilhandel binnen de gedefinieerde interessegebieden kunnen plaatsvinden in de bibliotheek. Dit in de vorm van geagendeerde activiteiten. Denk aan workshops, maar ook aan (ruil)markten (goederen die bepaalde interesses vertegenwoordingen en producten en benodigdheden voor of juist ontstaan uit hobby's van bibliotheekgebruikers) en lezingen.

In mijn Forum-idee is het gebouw dan ook het bindmiddel. Mensen met dezelfde interesses ontmoeten elkaar. De bibliotheek bepaalt, binnen de in het retailconcept gedefinieerde werelden een aantal interessegebieden die aansluiten bij wat er lokaal leeft en bij wat de bewoners van het werkgebied interesseert. De informatiespecialist managet de informatie die via de bibliotheek ontsloten wordt (digitale informatie maar ook nog steeds materialen die eventueel aanwezig zijn in de fysieke collectieruimte) en coördineert de activiteiten die de Bibliotheek in co-creatie met gebruikers en evt. derden (bijv. culturele of educatieve partners van de bibliotheek) in huis organiseert. Daarbij genereert de bibliotheek ook inkomsten door entreegeld op activiteiten te heffen en commissie te vragen over de handel die plaatsvindt in de bibliotheek.

Naast het fysieke forum blijven bibliotheekmedewerkers zich inzetten voor leesbevordering en mediawijsheid. De ontwikkelingen die er in de bibliotheeksector gaande zijn met betrekking tot dienstverlening aan het onderwijs vind ik helemaal van deze tijd. Ik ben erg enthousiast over alle producten en diensten die inspelen op de doorgaande leeslijn en het fenomeen Mediacoach vind ik zelfs fantastisch. Bij Bibliotheek Rivierenland hebben we drie van deze pioniers die behalve het werken aan leesbevordering en mediawijsheid, als ambassadeurs van de bibliotheek de belangrijkste rol hebben in het nieuwe generaties vertrouwd maken met de bibliotheek en al wat de bibliotheek doet. Zij zijn het die de nieuwe generaties de nieuwe bibliotheek met de paplepel gaan ingieten. Althans dat stel ik me zo voor en dat hoop ik ook.

Ik denk dat we helemaal niet zo ver van een Forumbibliotheek vandaan zijn. De implementatie van het retailconcept en de focus op de digitale bibliotheek vormen de brug naar de situatie waarin een bibliotheek zich als forum zou kunnen positioneren.


* Hieronder volgen een aantal links naar blogposts/artikelen die mij op mijn Forumbibliotheekideeën gebracht hebben:

Ongebruikte informatie

We voeren de verkeerde discussie


Al eerder aangehaald bij Ding 17: Iedereen verslaafd in 2020

Verwijzing naar What's mine is Yours, een boek over Collaborative Consumption

Over peer-to-peer leren en een peer-to-peer-economie

Vlak voor het publiceren van dit bericht las ik via Bibliotheek 2.0 Ning over BiblioFuture teksten van Joost Heessels. Er zijn meer mensen met dezelfde spirit, dat maakt deze ideeën krachtig!!! ik ben benieuwd naar de toekomst!

**Bij de opdracht voor dit Ding heb ik dankbaar gebruik gemaakt van de informatie waarin Blog Oriënt Express voorziet; ik sluit me ook aan bij de mening dat we moeten doorgaan met nieuwe dingen en dat stilstand achteruitgang is. Ik denk eigenlijk dat we kunnen stellen dat Bibliotheek 2.0 juist, door de open infrastructuur, impliciet al voor doorontwikkeling staat. (Aan de mensen achter de Bibliotheek natuurlijk wel in in goede banen te leiden...)

Zoeken, vinden en liefst lenen

Aquabrowser MyDiscoveries en andere sociale bibliotheekcatalogi | Ding 21



Ik vind dit tot nu toe het lastigste ding... bibliotheekcatalogi en mijn ervaringen... Natuurlijk, zowel Aquabrowser en Worldcat zitten ingenieus in elkaar. En in de achtergrondartikelen lees ik ook dat er m.n. aan Worldcat continu verbeteringen worden aangebracht. Mooi. Maar een eerste struikelblok is de gebruiksvriendelijkheid. Over de Aquabrowser heb ik meer klachten gehoord dan positieve punten tot nu toe. En wat betreft Worldcat... het spreekt mij niet echt aan. Waarschijnlijk komt dat omdat ik geen bibliotheekachtergrond heb. Er dringt zich een andere vraag op die ik eigenlijk belangrijker vind dan mijn oordeel over deze twee sociale catalogi: waarvoor gebruik ik die bibliotheekcatalogus eigenlijk? Voor mij is de bibliotheekcatalogus eigenlijk de laatste stap als ik naar specifieke informatie op zoek ben. Wel een belangrijke stap, want hij gaat me vertellen of ik wel of niet (snel) op de goedkoopste manier bij de informatie kan komen die ik op dat moment zoek. Ik zal het even uitleggen: ik wil iets weten over een onderwerp. Ik ga eerst via iGoogle zoeken wat ik over het onderwerp kan vinden. Ik zoek eerst naar sites, NL-sites, later ook anderstaligen, afhankelijk van de grootte van mijn infobehoefte. Via de iGoogle zoekresultaten kom ik ook tot titels van media die ik zou kunnen aanschaffen. Als bibliotheeklid wil ik dan weten of mijn bibliotheek ze heeft. Maar eerst raadpleeg ik nog een of meerdere online boekwinkels om te kijken wat voor een titels zij over het onderwerp verkopen of verkocht hebben. Met het scherm van mijn zoekresultaten in bij bol.com nog open, open ik een nieuw tabblad in de browser en zoek toegang tot de bibliotheekcatalogus. Hier zal blijken of ik de door mij inmiddels gezochte materialen kan lenen, of dat ik ze - als de nood erg hoog is en de prijs valt me mee - werkelijk ga aanschaffen. Zo ga ik dus, als klant, met de bibliotheekcatalogus om; als voorportaal naar het reserveren van titels.

Mijn voorbeeld gaat natuurlijk over het zoeken van een titel in het informatieve aanbod. Maar eigenlijk geldt hetzelfde als ik op zoek ben naar een roman, of een DVD.

Waar het me om gaat is dat ik me er als bibliotheeklid bewust van ben dat de bibliotheekcollectie altijd beperkter is dan het totale aanbod dat (in de wereld) beschikbaar is en dat ik daarom liever eerst zo breed mogelijk zoek, om vervolgens te kijken of ik de gewenste media dicht bij huis en gratis of tegen geringe kosten kan verkrijgen.

Ik realiseer me dat mensen allemaal anders zijn en dat misschien niet iedereen het nodig vind om zo breed te zoeken als ik dat doe. Ook denk ik dat er nog steeds een groot deel van de bibliotheekleden nog niet zo makkelijk hun weg vinden op internet als ik dat doe. Het lijkt me interessant te onderzoeken of de wijze waarop verschillende doelgroepen al dan niet gebruikmaken van de bibliotheekcatalogus te koppelen is aan generaties/leeftijdscategorieën. Ik denk dat de uitkomsten voorspelbaar zijn en ik verwijs in het verlengde van mijn gedachte graag naar wat Jan Klerk een paar jaar geleden al schreef in de paragraaf Toekomst van zijn artikel Is er nog toekomst voor de catalogus 2.0?: "De grote uitdaging voor bibliotheken is om in de toekomst het ontsluiten van kennis en informatie zo dicht mogelijk op het zoekproces van gebruikers te organiseren. In die sfeer gaat een catalogus meer als een aan de zoekmachine gekoppeld interactief internetfilter functioneren dat je vlak achter de zoekvraag plaatst. De zoeker zou in dat geval al in een vroeg stadium van zijn zoekproces met relevante uit de bibliotheekomgeving gegenereerde resultaten en aanbevelingen geconfronteerd worden. Die resultaten leiden dan ook nog eens via een paar muisklikken tot beschikbaarstelling via mediawinkel of bibliotheek."

Listen to the music?

Muziek online beluisteren in een sociaal netwerk | Ding 20

Ik houd best van muziek, maar mijn muzieksmaak onderhouden heb ik lang niet gedaan. Muziek luisteren is laag op de prioriteitenlijst komen te staan. Met online muziek luisteren had ik wel enige ervaring; met Napster en KazAa.

Op de iMac thuis hebben wel wel al jaren iTunes, maar ook daar doe ik weinig mee, zelfs toen de iPod intrede deed in ons huishouden. Dus moet ik eerlijk bekennen dat Last.fm en Spotify nieuw voor me zijn. Ik wilde Last.fm eerst overslaan, omdat Spotify anno 2011 de beste online muziekapplicatie lijkt te bieden. Toch maar even ingelogd op het cursus-account en ontdekt dat je door ingeven van een favoriete artiest en toekennen van enkele tags, je op een heel simpele manier liedjes voor jou nieuwe artiesten kunt beluisteren.

Over de vraag wat de bibliotheek met online muziek zou kunnen doen, sluit ik me aan bij wat Jeroen de Boer op 6 mei 2010 al op de Bibliotheek 2.0 Ning schreef: "Het streamingaanbod zou zowel voor thuis- als bibliotheekgebruik beschikbaar moeten zijn. Ik zou het laatste prefereren, al was het alleen maar omdat het bibliotheken dwingt na te denken over het inrichten van prettige luisterplekken, wat weer aansluit bij het beleefconcept." Zie ook Spotify in de bibliotheek? Spotify in de bibliotheek!
Die prettige luisterplekken met voldoende privacy vind ik ook van belang, waarbij ik me wel afvraag of muziek luisteren niet zodanig een privé-aangelegenheid dat mensen dat niet gewoon liever thuis doen.

Professioneel sociaal en privé sociaal

Sociale Netwerken en wat er in te doen is | Ding 19


Bovenstaand filmpje geeft naar mijn idee goed weer wat we ons in de bibliotheekwereld moeten realiseren...

Mijn ervaringen met social media zijn vooral privé. Zoals deze blog te zien is heb ik een facebook-account en ook hyves, hoewel ik daar eigenlijk nauwelijks iets mee doe. Een twitter-account heb ik ook al een paar jaar, maar privé heb ik daar weinig op te melden; ik vind het interessanter om Twitter te gebruiken als professional; althans als middel om te zenden. Om te ontvangen vind ik het zowel professioneel als sociaal erg geschikt.

Et voilà, ma bibliothèque*!

LibraryThing | Ding 18

LibraryThing is helemaal nieuw voor mij. Ik had er al wel over gehoord, maar voor vandaag was ik 'er' nog nooit geweest.

Ik heb natuurlijk een account aangemaakt en een aantal auteurs en titels toegevoegd, zie onderstaande widget

Het lijkt me leuk om alle boeken die ik bezit en ooit gelezen heb hier toe te voegen.
Ooit bedacht ik een website-concept dat ik ex-libris wilde noemen: een site waarin je net als bij library thing alle boeken die je in je boekenkast heb staan toevoegt. Zodat je met anderen kunt uitwisselen in de betekenis van discussieren, maar ook letterlijk kunt uitwisselen (uitlenen) en registreren wie een bepaald boek van je geleend heeft. Het is mij nogal eens gebeurd dat ik een boek uitleende en nooit meer terugkreeg. Zo'n ex-libris site leek me ideaal, want dan zou ik degene die mijn boeken leende verplichten tot registratie, zodat het boek nooit meer kwijt zou raken ;-)

*Bibliothèque is Frans voor bibliotheek, maar ook voor boekenkast

Ik ben allang verslaafd

Mobiel internet | Ding 17



Ik ben al een tijdje bekend met Mobiel internet. Vorige week las ik via Twitter de voorspelling dat we in 2020 met zijn allen verslaafd zijn, zie dit artikel.

En wat ik bij het doornemen van dit ding #17 met name interessant heb gevonden wil ik graag samenvatten met een citaat uit een van de artikelen van Alice de Jong voor Informatie Professional:

"Komt die klant, gewapend met ereader,
smartphone of computer, nog in de bibli-
otheek? Hebben oude boekenruggen,
dikke naslagwerken, fraaie schemerlam-
pen en loungefauteuils nog steeds hun
bekoring? Ik vrees van niet.
Het ouderwetse, internetloze lezen en stu-
deren in een bibliotheek wordt iets van de
vorige eeuw. Hoewel de volledige concen-
tratie en aandacht voor een boek in een
daarvoor ingerichte ruimte, samen met de
geur van liefdevol gebruikt papier, op
velen van ons nog een nostalgische aan-
trekkingskracht uitoefenen, wint de 24/7
toegang tot alle informatie op onze eigen
apparaten het uiteindelijk van alle andere
scenario’s.
Expertise
Wie op deze ontwikkelingen wil insprin-
gen, moet inzetten op het toegankelijk
maken van informatie op nieuwe infor-
matiedragers, ook al weet hij dat die
informatie ook van elders kan komen. De
bibliotheek kan wellicht nog overleven
als digitale butler, dienstbaar op de
achtergrond, al klinkt dat natuurlijk niet
als de ideale rol. De bibliotheek en de
door haar geleverde diensten moeten zo
worden ingericht dat klanten op een in-
tuïtieve manier hun eigen informatie-
stroom kunnen beheren.
Pas als blijkt dat iedereen omkomt in de
informatie, omdat er simpelweg te veel
materiaal aanwezig is om te kunnen bij-
houden, verlangen klanten naar mensen
met expertise, mensen die ze vertrouwen
en van wie ze verwachten dat ze thuis zijn
in een onderwerp, om door hen geprik-
keld en begeleid te worden in alle zaken
waar ze nieuwsgierig naar zijn. Of dat
mensen zijn die op dat moment in een
bibliotheek werkzaam zijn? Ik hoop het."

Alice de Jong is redacteur van Informatie-
Professional.